Monday, October 18, 2010

Tuesday, July 13, 2010

Khuangchera Puk



‘Khuangchera Puk’ hi Mizorama Puk hmingthang ber a nih loh vek pawhin a lar ber pawl chu a ni awm e. Ailawng khaw chhung, kawngthlangah tuikhur hnunga awm a ni. He Puk hi Puk pangngai ang ni lovin a lut tawh te chuan an hria ang a, chhung hi lung khawkrawk a ni a, luh pawh a harsa hle a ni. A changin hmun zimte-ah zangthal zawnga luh te a ngai a, a chang leh a zua huau bawk a. Tlema sa tha deuh tan chuan luh pawh a harsa hle a ni. A thui zawng hi meter 119 a ni a, chho zawngin kaw chhova, a chhak kawngpui chhakah a chhuak ta a ni. Mi chak pangngai chuan reilo te chungin an lut chhuak zung zung a, minute 20 vel chauh hun hmang te pawh an awm. Keini luh ve hun kha chuan sikul naupang nen kan nih avangin darkar 1 vel hun kan hmangin ka hria.

Isaac Zoliana, Reiek khaw pa chuan hetiang hian Khuangchera Puk- a ti a hming vuah a nih dan a ziak. “Reiek khaw daiah hian Puk a awm a, tuihna tha tak a lo luang chhuak bawk a. Reiek khaw pa ho inhnial tawp thei lo, an thu satel lu chu –he puk hi a mual lehlam tawpa kawrah hian a kaw tlang, tih leh a kaw tlang lo, tih a ni a.



Khuangchera chuan an khaw pa ho inhnialna tawp thei lo chu fiah a duh ta a. Meichher, chher sarih a siam a, pukah chuan a meichher chhi chuan a lut ta a. Chher ruk a keng bawk a, a lut zel a, a laihawl vel a thlen chuan a kua chu a zim ta hle mai a. Bawkvaka kal a ngai ta a. A meichher te chu a kalsan vek a, bawkvakin thim zingah a kal zel a. A beidawng lek lek tawh a. Lungpui lawn kai ngai deuh hi a va thleng a. Chu mi a lawn kai hnu lawk chuan eng de re re hi a hmu ta a. Rei lo teah pawnah a chhuak thei ta a. Reiek paho inhnialna thu satel lu chu a tawp ta. He Puk hi leiverh sei tak a ang zawk a. Meter 119 chu a luh tlang tak avangin a hming chawiin ‘Khuangchera Puk’ tih hming hi a put phah ta a ni.” (Isaac Zoliana, Reiek Tlang I chuan ang aw, Aizawl, 2009, pp.88-89.).



He Puk hi tunah chuan Sawrkar thuhnuaiah awmin Art & Culture Department in ‘Mizoram Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, 2001’hmangin a humhalh tawh a ni.

A luhna Gate tak hi chu kum 2006 Directorate of Sports & Youth Services Department in an siam a ni thung.

Thursday, July 8, 2010






Thursday, July 1, 2010

Mizo Lal Ropui Lallula Lungphun

Tunhnaiah Hreichuk khua-ah lehlangin ka zuk kal a, ka thil hmuh tum ber chu Lallula thlan lung phun a ni. Hreichuk khua hi Mamit District huamchhunga awm, Reiek thlang lam, Kanghmun tlang dung a awm a ni e. Reiek atangin km 20 vel zet chu a la ni, amaherawhchu kawng a tha a, karlohvah a thlen theih.


Mizo Lal ropui berte zing ami Lallula, Sailova tuchhuan leh Rohna a fapa hi kan hriat angin kum 1730 velah piang ang chhut a ni a. Zopui-a a awm laiin Mizo history a hmingthang tak, ‘Thlanrawt Rawt’ hi a thleng a, hei hi kum 1760 vel a ni awm e. Chumi hnuah thlang tla in N. Vanlaiphai, Lungchhuan, Piler, Bawngchawm, Serchhip, Diarkhai, Samlukhai leh South Sabual ah te a awm kual a. Sabuala a awm lai hian In 300 vel a nei an ti a, kum 5(1790-1795 AD) vel a awm a ni awm e. Heta tang hian Darlung ah a chhova, chutah Hreichuk-ah a phei a, kum 1807 AD vekah Hreichuk-ah hian a thi ta a ni. Lallula hian fapa 4- Lalpuiliana, Lallianvunga, Lalmanga (Mangpawrha), Vuttaia leh fanu Ridawpi a nei. A fanu Ridawpi hi South Sabuala an awm laiin a thi a, a lung phun pawh Sabual khaw daiah hmuh theih in a la awm.


Hreichuk khaw bul lawkah hian Lungphun khua a awm a, hetah pawh hian Lallula lungphun a awm thin a, tunah erawh chuan hmuh tur a awm tawh lo niin a khaw mi ten an sawi. An sawi dan chuan Lungphun khua a mi hi a dam laia a phun (damlai lung-commemorative stone) a ni a, hemi hming chawi hian a khua pawh hi Lungphun khua tih a nit a awm e. Tichuan a bul lawk Hreichukah hian a thi ta a ni. A thih hnu hian a fate leh a thlahten a luruh chu la in Sialhawk-ah a fate hriatrengna lung phun pahin an phum tel ta a ni.


Tuna Hreichuka a lungphun awmna lai hi Lallula In hmun thin, a thih laia a awmna hmun a ni a, tun hnuaah hian mimal in an nei ta a. Tunhnaiah Art & Culture Deparment leh Hreichuk Branch YMA ten helai hmun hun a neitu te hnen atangin a lei a, a hriatrengna lung an phun ta a ni. Lungphun sir lamah hian Lallula lungrem (a kawt lungrem) tlem chu hmuh theihin a la awm.





Hriechuk khaw bul, Lungphun khaw daiah hian Lallula lungphun pakhat a awm bawk a, helai hmun hi Lallula, Lungphun khuaa a awm laia a dam lai lungphunna a ni a. A lung tak(original) chu a amw tawh lo na in Art & Culture Department in an phun tha leh a ni.

Thursday, May 6, 2010

MRSA Picnic, 2010 chu le !


Ni 1.5.2010(Inrinni) khan Mizo Research Scholar Association(MRSA), Shillong chuan hun rei tak atanga a lo inbuatsaih tawh angin member intihhlimna hun Barapani lui kamah a buatsaih a. A hma fe atangin inbuatsaihna chi khat atan member ti ten duh duh pakhat pawn lam mi sawm theih tih chu la fuh fe fe an awm a, chu chuan inbuatsaih a ti nuam hle. Han sawi ta mai mai ila, MRSA hminga nula sawmna card ah chuan he hla hi ziah lan a ni.

‘ Long khaw sirah dam ten a luang del del, barapani,
Nang nena chhai ka nuam e, lengngha;
Am ten i chhai dun ang hmiang.’

A hma zanah urlawknan Amuana roomah hla hlui sa in dar 1 kan thleng a, kan phur viau na in kan hla sak en erawh chuan kal ve tur midang ( a bikin la naupang lam deuh ho) a hnawt kir ang tih erawh a hlauhawm khawp mai.

Zing kan han tho a, ruah a sur ta tlat mai ! Tlema rinna lama chak lo deuh zawk Pu KC-a phei chuan Hostel-a tih mai a chi loh maw tiin ngaihdan a nei hman a, mahse kan hruaitute chuan khaw tha tak an la beisei cheu a, an rinna chak zawk vang nge ni. Dar 7 velah chuan Chhinlung floor-ah Amuana te, Pu Sawma te ho an vei thuak thuak tawh a, AB-a pawh tuk dang ang lo takin a tho hma khawp mai.

Dar 9:30 ah Chhinlung Hostel kawt atangin kan chhuak a, kan vaiin 22 kan ni a, mipa 13 leh hmeichhe 9 kan ni. Kan intihhlimna hmun hi UCC hnung, Barapani te penah a ni a, thing hlim vel a awm lo na chungin a nuam phian mai. A hmun hi uluk taka kan ziaktu lianin a thlan a ni.

Thunawi te te :
1. Picnic tih mai ni lovin Sangha man a tel avangin MRSA hmingin len (tih lemah thosilen) lei a ni a, hemi ni hian chahwma lamah Pu Nunga leh Mapuia te kaihhruaina in nula 5 nen Barapani lui te penah tho sangha man turin an thawk chhuak a. Nula hruai an ni bawk a, rei tawk tak an thang hnuah Kaikuang nen an rawn man teuh a, tlaiah chum nghal a ni.

2. Thawhhnihna ah Pu Vena leh Khaipua hovin an kal veleh a, nula 4 an tel thung. Anni pawl hi chuan man em em tum pawhin an kal lova, mahse a hma ami te aiin an man tha zawk.

3. Hemi ni hian Pu Johny-a a kawng a tha meuh lova, duh angin a che hlei thei lova, a pawi hle.

4. Ziaktu lian, Mapuia’n sangha man a zei hle, thildang a zei nge zei loh tih erawh kan hre chiah lo.
5. Pu KC-a’n a man lian ber an ti.

6. Tlangval hovin nula ho an tihlim thiam hle bawk.

7. Ab-a tui hleuh zuai zuai lai nula hovin mit tla dawnin an thlir.


Thlalak thenkhatte :